اوایل اردیبهشت شهاب‌سنگی به بزرگی یک مینی‌بوس در ایالت نوادا آمریکا سقوط کرد. اکنون گروهی از محققان ناسا و پروژه ستی قصد دارند تا با استفاده از یک زپلین عظیم، به شکار قطعات باقیمانده آن بروند!

روز 22 آوریل / 3 اردیبهشت، ساکنان ایالات کالیفرنیا و نوادا آمریکا روز خود را با مجموعه‌ای از غرش‌های مهیب گذراندند و شاهد گوی آتشین عظیمی در آسمان بودند. این کره آتشین حاصل ورود سیارکی به اندازه یک مینی‌بوس به درون جو زمین و قطعه قطعه شدن آن در مسیر برخورد با سطح سیاره بود. این گوی آتشین سقوط خود را در کوه‌های Sierra نوادا به پایان رساند، جایی‌که دانشمندان موفق شدند چندین تکه از آن را بازیابی کنند. اما گروه مشترک ناسا-ستی گمان می‌کنند که می‌توان قطعات بیشتری از این سیارک را پیدا کرد، و به همین دلیل یک زپلین بزرگ را کرایه کرده‌اند تا از آسمان به جستجوی سطح زمین بپردازند.

به گزارش پاپ ساینس استفاده از زپلین به محققان اجازه می‌دهد تا با استفاده از یک سیستم اپتیکی قدرتمند که قابلیت زوم کردن روی مناطق جالب توجه و ارزیابی قطعات احتمالی را دارد، به شکار قطعات شهاب‌سنگ بپردازند. اگر به نظر برسد که چیزی وجود دارد که ارزش بازرسی دقیق‌تر را دارد، گروه مستقر در آسمان با استفاده از یک فرستنده رادیویی به گروه‌های زمینی خبر می‌دهد تا به منطقه مورد رفته و از نزدیک نگاهی بیاندازند.

این نخستین بار است که یک زپلین برای جستجوی قطعات شهاب‌سنگ استفاده می‌شود و تا کنون که خوب عمل کرده است. گروه تا کنون موفق شده است حدود 10 منطقه را شناسایی کند که نیازمند بررسی زمینی است، اما گروه‌های زمینی تا کنون تنها توانسته‌اند به دو مورد از این مناطق سرکشی کنند. زمان به سرعت می‌گذرد و عقربه‌های ساعت به شماره افتاده‌اند: هرچه بیشتر تکه‌های شهاب‌سنگ روی زمین باقی بمانند و عناصر آنها بی‌حفاظ باشند، ترکیبات شیمیایی آنها –ویژگی که بیشتر از سایر موارد مورد توجه محققان است- بیشتر تنزل می‌یابد.

تاکنون بزرگ‌ترین نمونه جمع‌آوری شده شهاب‌سنگ تنها 22 گرم وزن داشته است. برای شهابی که به اندازه کافی بزرگ بوده تا بتواند در روشنایی روز یک گوی آتشین عظیم در آسمان ایجاد کند، گروه ناسا-ستی تخمین می‌زنند که تکه‌های بزرگ‌تری باید وجود داشته باشد. چنین قطعاتی می‌تواند درباره سیارک‌ها و شهاب‌هایی که در منظومه شمسی ما ساکن شده‌اند، اطلاعات خوبی را در اختیار اخترشناسان و زمین‌شناسان قرار دهد؛ اطلاعاتی در این باره که چطور برخوردهایی مانند برخورد اوایل اردیبهشت ممکن است منشاء اصلی عناصری همچون کربن، و حتی شاید عناصر سازنده حیات بر روی زمین باشند.

بامداد  یک‌شنبه 3 اردیبهشت زمین از نزدیکی ذرات دنباله‌داری قدیمی عبور کرد و بارش شهابی شلیاقی با بیشترین فعالیت 20 شهاب در هر ساعت به وقوع پیوست. تصاویر این شهاب‌باران را تماشا کنید.

عکس ها در ادامه ی مطلب.

ادامه مطلب

شبح تابستانی، پدیده‌ای ناشناخته و سرخ‌رنگ در آسمان آمریکای شمالی است که معمولا به‌دنبال رعدوبرق‌های قوی روی می‌دهد. این پدیده تخلیه الکتریکی برفراز ابرهای طوفانی روی می‌دهد و جهت آن به سمت بالا است.

شبح تابستانی (Sprite) تا ارتفاع 90 کیلومتری از سطح زمین نیز روی می‌دهد و به همین دلیل کارشناسان آن‌را پدیده‌ای با منشا فضایی (مانند ابرهای شب‌تاب، شفق قطبی و شهاب‌ها) دسته‌بندی می‌کنند. از آن‌جا که شبح تابستانی با وقوع رعدوبرق مرتبط است، اغلب در تابستان‌ها که رعدوبرق‌ها به وفور اتفاق می‌افتند، دیده می‌شود. اما نخستین شبح تابستانی 2012 در اوایل بهار مشاهده شد!

این تصویر پرکیفیت از دهانه برخوردی هاجکینز که توسط فضاپیمای مسنجر ثبت شده، نمایی جالب از داخل یک حفره برخوردی و سرنوشت مواد فوران‌یافته بر اثر این برخورد را نمایش می‌دهد.

برآمدگی مرکز این دهانه نشانه واضحی است از منشأ برخوردی این دهانه. دهانه‌های آتشفشانی در مرکز خود حفره دارند، اما در دهانه‌هایی که بر اثر برخوردی اجسام سماوی به‌وجود می‌آیند، بازتاب موج شوک از دیواره‌ها باعث پدیدآمدن برآمدگی در مرکز دهانه می‌شود.

کاوش‌گر مسنجر در مدت ماموریت خود، تعدادی از اسرار سیاره بادپا و آفتاب‌‎سوخته عطارد را فاش کرده است، از ترکیب مواد شیمیایی و وضعیت فعال زیرپوسته تا وجود یخ آب در اعماق دهانه‎ها؛ اما این همه ماجرا نیست.

سطح سیاره عطارد خراش‌های زیادی برداشته و گرمای آفتاب نیز صدمه‌های زیادی به آن وارد آورده، اما از سوی دیگر مدت‌های طولانی است که درست در کنار ستاره ما جا خوش کرده است

ک سال پیش از این، کاوشگری با نام با مسمای مسنجر (پیام رسان) به سیاره عطارد رسید و چرخش در مداری به دور این سیاره کوچک آفتاب سوخته را آغاز کرد. اکنون تحلیل بیش از 100 هزار عکسی که این کاوشگر به زمین فرستاده، به ما درک بهتری از نزدیک‌ترین سیاره به خورشید می‌دهد.

به تازگی دو مقاله در هفته‌نامه ساینس منتشر شده که نگاهی به توپوگرافی سطح عطارد و ساختار داخلی آن می‌اندازد. برخی از مهم‌ترین ویژگی‌های این سیاره، دشت‌های بزرگ آتشفشانی هستند (مانند آنچه در عکس فوق دیده می‌شود)، که در آنها نقاط سفید رنگ نشان دهنده مناطق مرتفع هستند و نواحی کم ارتفاع به رنگ بنفش مشاهده می‌شوند.

قسمت‌هایی از دهانه برخوردی کالوریس که 1550 کیلومتر پهنا دارد، اکنون از دیواره خود بالا زده و حاکی از این است که سطوح بالایی از فعالیت‌های ژئوفیزیکی در زیر سطح سیاره جریان دارد.
گروه دوم با استفاده از ردیاب رادیویی مسنجر در سطوح عمیق‌تر زیر سطح جستجو می‌کرد تا میدان گرانشی عطارد را بررسی کند. این نتایج حاکی از این است که پوسته سیاره در قطبین نازک‌تر و در عرض‌های جغرافیایی پایین‌تر ضخیم‌تر است. این داده‌ها همچنین بیانگر این هستند که لایه‌ای از مواد پر چگال در زیر پوسته قرار دارند که احتمالا از آهن یا سولفید آهن جامد تشکیل شده است.

اما دست کم یکی از معماهای عطارد باقی مانده است. در دهه 1990 / 1369، تلسکوپ‌های راداری زمینی یک ماده به شدت بازتابنده را در قطبین عطارد کشف کردند. گمان بر این بود که این ماده احتمالا آب یخ زده باشد. درست خواندید: یخ، بر روی سیاره‌ای که در نزدیک‌ترین مدار به دور خورشید می‌چرخد.
در چهل و سومین کنفرانس علوم قمری و سیاره‌ای که در این هفته در وودلند تگزاش برگزار شد، مقاله‌ای ارائه شد که نشان از این داشت که مواد بازتابنده تنها در مناطقی با سایه دائم قرار دارند که در دهانه‌های آتشفشانی عمیق پیدا می‌شوند. این با نظریه یخ سازگار است، ولی باید با یک لایه باریک از عایق پوشانده شود.

این شب‌ها، پس از غروب آفتاب می‌توان سیارات ناهید و مشتری را در فاصله نزدیکی از یکدیگر برفراز افق غربی مشاهده کرد. در پایان این هفته، این دو سیاره درخشان به نزدیک‌ترین فاصله از یکدیگر خواهند رسید.

در این تصویر که توسط مارک نیکودم از ژوپین لهستان گرفته شده، می‌توانید سیارات ناهید (چپ) و مشتری (راست) را در فاصله 3 درجه‌ای از یکدیگر ببینید که به‌خاطر وجود لایه‌ای از ابر رقیق، نور آنها پخش شده و این تصویر زیبا را ایجاد کرده است. این پدیده را مقارنه یا هم‌نشینی می‌نامند.

اگر در همین زمان به سمت شرق برگردید، سیاره مریخ را می‌توانید ببینید که با رنگ زرد-نارنجی، درخشان‌ترین جسم آسمان شرقی است. با گذشت پاسی از شب، می‌توانید سیاره زحل را به شکل نقطه‌ای زرد رنگ بر فراز افق شرقی مشاهده کنید که در نزدیکی آن، ستاره سفیدرنگ سماک اعزل قرار دارد.

طیف‌سنج پلاسمایی کاسینی نشان می‌دهد یون‌های مولکولی اکسیژن (O2+) در جو بالایی این قمر وجود دارند. بمباران دائمی دایونی توسط مغناطیس‌کره قوی زحل باعث شکل‌گیری این یون‌ها شده است. فضاپیمای کاسینی که سال 1997/1376 زمین را به مقصد زحل ترک کرد، موفق به کشف جدیدی شده است. محققان آزمایشگاه ملی لس‌آلاموس و تیم تحقیقاتی بین‌المللی همکار آنها می‌گویند ابزارهای مورد استفاده در این فضاپیما از وجود یون‌های مولکولی اکسیژن (O2+)در جو بالایی قمر دایونی، یکی از 62 قمری که به دور سیاره زحل در گردش هستند، خبر می‌دهند. به گزارش ساینس دیلی، وجود یون‌های مولکولی اکسیژن توسط حسگر CAPS یا طیف‌سنج پلاسمایی کاسینی در حالی که این فضاپیما در سال 2010/ 1389 در اطراف قمر دایونی در حرکت بوده، کشف شده است. (در عکس، قمر دایونی را در کنار قمر تایتان، بزرگ‌ترین قمر سیاره زحل و در مقابل بخشی از سطح این سیاره و حلقه‌های آن مشاهده می‌کنید). قمر دایونی که در سال 1684/1063 توسط جیووانی کاسینی، اخترشناس ایتالیایی کشف شد، به دور زحل و تقریبا با فاصله‌ای برابر فاصله ماه از زمین گردش می‌کند. این قمر کوچک که تنها 1127 کیلومتر قطر دارد، بیشتر شبیه به کره‌ای یخی است که کره سنگی کوچک‌تری را احاطه کرده و هر 2.7 روز یکبار به دور زحل گردش می‌کند. به همین دلیل دایونی دائما توسط ذرات بارداری که از مغناطیس‌کره فوق‌العاده قوی زحل منتشر می‌شوند، بمباران می‌شود. این یون‌ها هستند که با شکستن مولکول های آب طی پدیده کاتدپرانی باعث شکل‌گیری یون‌های مولکولی اکسیژنی در جو دایونی می‌شوند و پس از آن توسط مغناطیس‌کره قوی زحل از خارجی‌ترین لایه اتمسفر دایونی جذب می‌شوند. روبرت تاکر و میشل تامسون، محققانآزمایشگاه ملی لس‌آلاموس می‌گویند: «تراکم اکسیژن در جوی دایونی تقریبا برابر تراکم آن در ارتفاع 483 کیلومتری جو زمین است و همان‌طور که می بینید برای حیات موجودات زنده کافی نیست اما آنطور که از تحقیقات ما در قمرهای دیگر زحل و مشتری برمی‌آید، حجم قابل‌توجهی از اکسیژن می‌تواند در اجرام آسمانی یخ‌زده و به شیوه‌ای مشابه تولید شود. ذرات باردار و فوتون‌ها می‍تواند توسط خورشید یا هر جسم نورانی دیگری که در نزدیکی اجرام دیگر آسمانی وجود دارد، به اطراف آنها گسیل شود». در قمرهایی که در سطح آنها آب وجود دارد، اتفاق شگفت‌انگیز دیگری هم می‌تواند رخ دهد. به عنوان مثال اگر قمر اروپا را در نظر بگیریم که یکی از اقمار مشتری است، یون‌های مولکولی اکسیژن تولیدشده در سطح آن می‌توانند با کربن موجود در دریاچه‌های سطحی ترکیب شده و اولین واحدهای ساختاری موجودات زنده را تشکیل بدهند. مأموریت‌های آتی به مقصد این قمر می‌تواند قابل سکونت بودن آن را با دقت بیشتری بررسی کند.